Een duurzame nieuwbouwwoning met een warmtepomp

Aardgas is zowat een halve eeuw onze belangrijkste warmtebron geweest, maar is op zijn retour. Een warmtepomp is bij duurzame nieuwbouw een voor de hand liggende optie en een goed alternatief voor gas- en stadsverwarming. We geven tips voor nieuwbouw.

De werkgroep warmtepompen van krijgt geregeld vragen over de toepassing van een warmtepomp in een nieuwbouwwoning. Een van de pijlers van het warmtepomp-stappenplan met quickscan en schouw is het huidige gasverbruik. Daarom kan de werkgroep geen gericht warmtepompadvies geven voor een nieuwbouwwoning. Wel hebben we wat tips op een rijtje gezet voor wie nieuwbouw overweegt. Daarbij is een warmtepomp een mogelijkheid, geen doel op zich.

Tips voor het ontwerpproces

  • Energie. Oplossingen voor energiezuinigheid en duurzame energie hebben een grote samenhang met het ruimtelijk en architectonisch ontwerp. Betrek het thema energie bij de keuze van een architect, vraag naar zijn visie. Is de architect vertrouwd met het ontwerpen van zeer energiezuinige woningen zonder gasaansluiting? Bereid je goed voor en zet het onderwerp op de eerste bespreking met de architect.
  • EPC. Haal de berekening van de energieprestatie (EPC) naar voren. Normaal gesproken komt de EPC-berekening (nodig voor omgevingsvergunning) aan bod in de fase van het definitief ontwerp. Je kunt echter veel informatie halen uit deze berekening, zoals inzicht in het effect van bouwkundige en installatietechnische oplossingen. Vraag de architect om al snel in de ontwerpfase met een verkennende berekening te komen zodat je varianten kunt vergelijken.
  • Vademecum ISSO. Interessant voor nieuwbouw is het vademecum energiezuinig ontwerpen van nieuwbouwwoningen van kennisplatform ISSO. Dit digitale handboek geeft overzichtelijk veel informatie.

Keuzes voor nieuwbouwwoningen

  • Volg de ‘trias energetica’: (1) Beperk de behoefte aan energie, (2) gebruik energie die je dan nog nodig hebt zoveel mogelijk uit duurzame bron en (3) gebruik de meest efficiënte apparatuur.
  • Isoleer meteen optimaal. Isolatiewaarden later ophogen is heel lastig en kostbaar. Bespreek met je architect om verder te gaan dan de huidige eisen van het Bouwbesluit (minimale isolatiewaarde (Rc) van 5 en drievoudige beglazing). Vraag naar zijn oplossingen voor luchtdicht bouwen en beperken van koudebruggen. Hoe minder warmte je nodig hebt, des te compacter (en goedkoper!) kan je installatie zijn.
  • Gasloze woning. Het lijkt verstandig bij nieuwbouw te kiezen voor een aardgasloze woning. De verwachting is dat gas over enkele jaren niet meer kan. Een all-electric woning heeft geen gasaansluiting. Je bespaart daarmee ca. 200 euro per jaar aan vaste kosten. Daar staat tegenover dat je meer aan investeringen kwijt zult zijn: een warmtepomp die de gehele verwarming van het huis én warm water moet leveren heeft een hoger prijskaartje dan een kleinere warmtepomp plus gasketel die kan bijspringen als het nodig is. Let wel: warmtepomptechnieken vormen een aantrekkelijk alternatief, maar een warmtepomp is geen doel op zich. Er zijn ook andere mogelijkheden.
  • Lees je in over warmtepompen. Op de website vind je uitleg over de verschillende soorten warmtepompen: hun verschillen en overeenkomsten, de voordelen en de nadelen.
  • Selecteer ervaren partijen. Zoek een erkende warmtepompinstallateur en een aannemer met ervaring op dit gebied. Bij voorkeur een installateur en aannemer die al eerder samengewerkt hebben.
  • Ventilatie is noodzakelijk maar kan voor veel verlies van warmte zorgen. Voor goede én energiezuinige ventilatie: bespreek en onderzoek de mogelijkheden van (1) balansventilatie met warmteterugwinning op ventilatielucht en (2) CO2-gestuurde ventilatie. Kijk ook naar de optie om warmte uit ventilatielucht te benutten via een warmtepomp. Gebruik hier de energieprestatieberekening om de effecten op de energieprestatie inzichtelijk te krijgen.
  • Douchewater-warmteterugwinning. In nieuwbouw goed te realiseren: terugwinning van warmte uit douchewater. De kosten zijn relatief laag voor een behoorlijk effect op de energieprestatie. Ook hier geldt: kijk naar de energieprestatieberekening.
  • Zonnepanelen. Een warmtepomp verbruikt elektriciteit en een duurzame woning produceert die bij voorkeur zelf. Zorg dat het dak geschikt is: een plat dak of een schuin dak op het zuiden of minimaal ergens tussen west, zuid en oost, zonder schaduw gevende obstakels. Vind je zonnepanelen lelijk? Er zijn tegenwoordig ook zonnepanelen die geïntegreerd zijn in het dak.
  • Verwarm water (deels) met zonne-energie. Bijvoorbeeld met thermische zonnepanelen die zowel stroom als warmte leveren (PVT). Is er geen gasketel voorzien die het water kan na verwarmen, dan is een warmtepomp de meest voor de hand liggende energiezuinige oplossing voor verwarming én warm water. In dat geval heb je een buffervat nodig om voldoende water warm te houden.
  • Een lagetemperatuur-afgiftesysteem. Een warmtepomp werkt optimaal bij lagere cv-temperaturen dan een gasketel. Vloer- en wandverwarming zijn een geschikte oplossing voor lagetemperatuurverwarming (LTV). Er zijn ook speciale LTV-radiatoren.
  • Eisen binnen en buiten. Een lucht-waterwarmtepomp heeft een binnenunit en een buitenunit die lucht uitblaast en wat geluid maakt. Daar dient een geschikte plek voor te zijn. Denk ook aan voldoende ruimte voor een buffervat van een paar honderd liter. Bij de wat zwaardere warmtepompen is een driefasenaansluiting nodig. Een water-waterwarmtepomp werkt met buizen die diep de grond in gaan – bij voorkeur vóór de tuin wordt aangelegd.
  • Aanvullende bijverwarming. Een nieuwbouwwoning zal vanwege de goede isolatie niet snel heel koud worden. Heb je soms maar in één ruimte verwarming nodig? Overweeg dan een lokale oplossing als bijverwarming, bijv. infraroodpanelen in de badkamer. De warmtepomp hoeft dan niet voor die geringe warmtevraag in bedrijf te komen.
  • Afhankelijkheid van stadsverwarming. Het is niet verplicht warmte van de stadsverwarming af te nemen, al wordt dit soms als een vanzelfsprekendheid gezien. Door direct een warmtepomp in het ontwerp op te nemen houd je de optie open om je (eventueel later) af te laten sluiten van stadsverwarming.
  • Keep it cool. Een goed geïsoleerde woning met veel glas kan in de zomer erg warm worden. Bespreek dit met je architect. Zonwering moet een aandachtspunt zijn in het ontwerp: alle warmte die niet binnenkomt hoef je niet af te voeren. De meeste warmtepompen kunnen naast verwarmen ook koelen (in verschillende mate, afhankelijk van het type).

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *